Sausha

H Shauca είναι η αγνότητα\καθαρότητα και είναι η πρώτη από τα 5 niyamas του Patanjali. Όσο πιο καθαρό είναι κάτι, τόσο πιο κοντά στην ουσία του βρίσκεται. Στο αρχαίο κείμενο των yoga sutras αυτή η έννοια προσεγγίζεται σωματικά, νοητικά και πνευματικά για να καταλήξει στη συνειδητοποίηση της περατότητας του σώματος, ώστε να επιτευχθεί η μη προσκόλληση σε αυτό. Συγκεκριμένα στον στίχο 2.40 επισημαίνει:

"Η δίψα για το σώμα είναι η μεγάλη πληγή της ανθρώπινης ζωής. Επομένως, το πρώτο σημάδι της εδραίωσης στην αγνότητα είναι ότι παύεις να θεωρείς ότι είσαι σώμα."

Για να διακρίνουμε πότε κάτι είναι καθαρό, χρειάζεται να αναγνωρίσουμε πότε παρεμβάλει κάτι άλλο. Το σώμα περιέχει όργανα τα οποία είναι υπεύθυνα να καθαρίζουν, όπως το συκώτι, τα νεφρά, οι πνεύμονες καθώς και συστήματα όπως το ανοσοποιητικό και το πεπτικό. Η λειτουργία τους γίνεται πιο εποικοδομητική όταν περνάμε σε μια συνειδητή διατροφή και κατανάλωση. Αντίστοιχα η φύση έχει τους δικούς της μηχανισμούς καθαρισμού και καύσης κι όταν ο άνθρωπος δεν τη σέβεται, τη βρομίζει και την καταστρέφει, εκείνη συνήθως βρίσκει τον τρόπο να ανακτά την ισορροπία της.

Συναντάμε την έννοια της καθαρότητας και στην Bhagavad Gita, στο πεδίο της μάχης. Στο κεφάλαιο 16, ο Κρίσνα διαχωρίζει τη θεϊκή από τη δαιμονική φύση του ανθρώπου, κατατάσσοντας την αγνότητα της καρδιάς στην δεύτερη θέση, μετά την αφοβία. Παρομοιάζοντας το σώμα με τον "Αγρό" και τις αισθήσεις με τα "πέντε βοσκοτόπια", στο κεφάλαιο 13 ο Κρίσνα, ως ο Γνώστης του "Αγρού" και του "Γνώστη του Αγρού",  χρησιμοποιεί την αγνότητα (του νου) για την αποταύτιση από τις πέντε αισθήσεις και τη διάκριση μεταξύ υλικού και πνευματικού κόσμου, ως εργαλείο για την απελευθέρωση.

Μέσω του διαλογισμού, φωτίζεται ο νους, οι σκέψεις, τα συναισθήματα, οι ιδέες, παρατηρώντας τα μοτίβα και τις αυτόματες αντιδράσεις μας και μέσω της πειθαρχίας του σώματος -διατηρώντας το στην ακινησία-, παρατηρούμε την ταύτιση που έχουμε με το μυαλό. Ο ρόλος του παρατηρητή και η απόσταση που προκαλεί, μας βυθίζει σε μια πιο ευρεία αίσθηση του εαυτού, λαμβάνοντας υπόψιν περισσότερες πτυχές της ύπαρξης μας. Έτσι οι σκέψεις παύουν να έχουν κυρίαρχο ρόλο και ανακτούμε την ελευθερία και την ευθύνη των επιλογών μας. Όσο οξύμωρο και αν ακούγεται, ο δρόμος για την μη προσκόλληση στο σώμα και στην ύλη, περνάει μέσα από αυτό, μέσω της επίγνωσης. Δεν είναι αναγκαίο πάντα να κάνουμε κάτι για να καθαρίσουμε, κάποιες φορές αρκεί να σταματήσουμε κάτι που κάνουμε, σκεφτόμαστε ή λέμε. Όσο πιο κοντά στην αυτογνωσία ερχόμαστε, τόσο πιο ελεύθεροι γινόμαστε.

Πέρα από το σωματικό και το νοητικό πεδίο, περνώντας στο πνευματικό, συναντάμε την έννοια της κάθαρσης και στην αρχαία Ελλάδα. Συγκεκριμένα στην αρχαία τραγωδία, αποτελεί την τελική δικαίωση και εξιλέωση η οποία λειτουργεί θεραπευτικά, τόσο προσωπικά όσο και συλλογικά. Ο θεατής παρακολουθώντας το έργο και τους ήρωες οι οποίοι έρχονται αντιμέτωποι με την απώλεια και την αδικία, επεξεργάζεται ίσως και τα δικά του παθήματα, οδηγούμενος στην θεραπεία. Αλληγορικά και στον διαλογισμό, προσεγγίζουμε τον ρόλο του θεατή στην ίδια μας την ύπαρξη, παρακολουθώντας ό,τι συμβαίνει εσωτερικά, χωρίς να μας καταβάλει η επιθυμία να κάνουμε κάτι γι' αυτό άμεσα, αλλά το αφήνουμε να επιδράσει σε πιο βαθύ επίπεδο. Ο διαλογισμός βοηθά στη μείωση του άγχους, ελαττώνει την πίεση του αίματος και της κορτιζόλης κι επιταχύνει την ίαση του οργανισμού.  

Η Shauca λοιπόν, η αγνότητα/καθαρότητα είναι μια λειτουργία που την συναντάμε στη βιολογία, στη φύση και αν θέλουμε μπορεί να μας εμπνεύσει η ιδέα της καθαρότητας ώστε να γίνει εργαλείο για μια πιο συνειδητή προσέγγιση του εαυτού μας, πέρα από την υλική του μορφή, αναγνωρίζοντας πως τα όρια του σώματός μας, δεν μας διαχωρίζουν από τον υπόλοιπο κόσμο, είμαστε μέρος της κοινωνίας και του σύμπαντος και όσο έχουμε την ευθύνη για την ακεραιότητα μας, άλλο τόσο την έχουμε και για ό,τι μας περιβάλλει.